Top 7 Nguyên Nhân Đứt Cầu Chì Phổ Biến Trong Gia Đình

Hệ thống điện gia đình đột ngột bị sập do đứt cầu chì là sự cố vô cùng quen thuộc. Thực chất, cầu chì đóng vai trò như một lá chắn tự nóng chảy. Thiết bị này bảo vệ toàn bộ đường dây và các thiết bị khi dòng điện vượt ngưỡng cho phép. Hãy cùng NTM điểm danh 7 nguyên nhân đứt cầu chì phổ biến nhất và bỏ túi giải pháp nâng cấp hệ thống đóng cắt thông minh chuẩn châu Âu ngay dưới đây!

Top 7 nguyên nhân đứt cầu chì phổ biến nhất trong gia đình

Để chủ động phòng tránh các sự cố gián đoạn nguồn điện, gia chủ cần nắm rõ bản chất của từng lỗi kỹ thuật. Dưới đây là phân tích chi tiết từ Công Nghệ NTM về 5 lý do cốt lõi khiến dây cầu chì nhà bạn bị nóng chảy.

Quá tải hệ thống điện (Overload)

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất tại các hộ gia đình. Quá tải thường xảy ra vào những giai đoạn thời tiết nắng nóng khắc nghiệt.

Tình trạng này xảy ra khi các thành viên trong nhà đồng thời bật quá nhiều thiết bị có công suất tiêu thụ lớn trên cùng một tuyến dây nhánh. Khi sử dụng đồng thời bếp từ, điều hòa, bình nóng lạnh và lò vi sóng sẽ vắt kiệt sức chịu tải của đường dây.

Khi tổng công suất của các thiết bị vượt quá giới hạn, dòng điện chạy qua mạch sẽ vượt ngưỡng định mức của cầu chì. Hệ quả là nhiệt độ trên dây chì tăng cao vượt quá điểm nóng chảy của kim loại, khiến dây bị đứt để ngắt mạch bảo vệ.

Nếu để ý kỹ, cầu chì thường có xu hướng bị đứt vào các khung giờ cao điểm sinh hoạt trong ngày. Bạn sẽ thấy điện sập ngay khi vừa bật thêm một thiết bị điện nào đó trong nhà.

Sự cố ngắn mạch

Ngắn mạch là một trong những sự cố nguy hiểm nhất. Thậm chí có nguy cơ cao dẫn đến hỏa hoạn nếu thiết bị bảo vệ không phản ứng kịp thời.

Sự cố ngắn mạch xuất hiện khi dây pha (dây nóng) vô tình chạm trực tiếp vào dây trung tính (dây nguội). Nguyên nhân chủ yếu do chuột cắn rách vỏ nhựa hoặc do lớp vỏ cách điện của dây dẫn dùng lâu năm bị mục, mủn.

Về cơ chế tác động, khi hai dây chạm nhau, điện trở của mạch điện ngay lập tức bị giảm về gần bằng 0. Theo định luật Ohm, dòng điện trong mạch sẽ tăng vọt lên gấp hàng trăm lần cực đại chỉ trong vài phần triệu giây. Sinh nhiệt lượng khủng khiếp làm đứt vụn dây chì ngay lập tức.

Bạn sẽ nghe thấy một tiếng nổ nhỏ kèm theo tia lửa điện lóe lên tại vị trí chập. Ngay sau đó, mùi khét của nhựa cháy sẽ xuất hiện và toàn bộ hệ thống điện bị ngắt hoàn toàn.

Thiết bị ngoại vi bị hỏng hóc hoặc chạm mát

Nhiều trường hợp cầu chì hỏng không phải do đường dây trục mà đến từ chính các đồ điện gia dụng bạn đang sử dụng.

Bản thân các thiết bị điện trong nhà sau thời gian dài sử dụng bị phát sinh lỗi kỹ thuật bên trong cơ phận. Điển hình như block tủ lạnh cũ bị kẹt, bo mạch máy giặt bị ẩm, hoặc phích cắm của ấm siêu tốc bị chảy nhựa gây dính cực.

Ngay khi bạn cắm phích hoặc bật công tắc của thiết bị lỗi này vào mạng điện, một dòng điện lỗi (dòng ngắn mạch cục bộ) sẽ truyền ngược về hệ thống. Dòng lỗi này tăng đột biến vượt qua sức chịu đựng của cầu chì bảo vệ đầu nguồn và kích đứt dây chì.

Lựa chọn sai thông số định mức của dây chì

Lỗi này thường xuất phát từ sự chủ quan và thiếu kiến thức chuyên môn của người sử dụng trong quá trình tự sửa chữa tại nhà.

Khi sợi dây chì cũ bị đứt, gia chủ tự ý tìm mua vật tư thay thế nhưng lại chọn loại không đồng bộ. Bạn vô tình luồn một sợi dây chì quá mảnh, hoặc chọn cỡ Ampe (A) thấp hơn nhiều so với nhu cầu tiêu thụ thực tế của khu vực đó.

Sợi dây chì có tiết diện quá nhỏ sẽ có mức chịu dòng định mức rất thấp. Khi mạng điện vận hành ở trạng thái bình thường, dòng làm việc của các thiết bị vẫn đủ sức làm nóng và chảy sợi dây chì này dù hoàn toàn không có sự cố chập mạch nào xảy ra.

Đặc điểm nhận biết của cầu chì bị sai thông số là khi cầu chì bị đứt một cách ngẫu nhiên và liên tục. Dù trong phòng chỉ đang bật vài bóng đèn chiếu sáng hoặc một chiếc quạt cây công suất nhỏ.

Điểm tiếp xúc cơ khí bị lỏng lẻo hoặc oxy hóa

Đây là nguyên nhân rất khó phát hiện bằng mắt thường. Các ốc vít dùng để siết giữ hai đầu dây chì bên trong hộp chì bị nới lỏng do rung động cơ học. Hoặc do môi trường độ ẩm cao khiến bề mặt các cực kẹp bằng đồng bị rỉ sét, bám lá đồng oxit.

Điểm tiếp xúc bị lỏng hoặc rỉ sét sẽ tạo ra một điện trở tiếp xúc lớn ngay tại vị trí đó. Khi dòng điện chạy qua, điện trở này sinh ra một nhiệt lượng cục bộ cực kỳ cao. Lượng nhiệt này truyền sang dây chì và làm nó nóng chảy oan uổng trong khi dòng điện toàn mạch chưa hề quá tải.

Cách nhận biết dễ thấy là khi mở hộp kiểm tra, dây chì bị đứt sát về phía đầu cực siết ốc. Phần vỏ nhựa hoặc sứ xung quanh cực kẹp có dấu hiệu bị om nhiệt, ngả màu vàng ố hoặc bị chảy sém. 

Sử dụng thêm các thiết bị điện mới 

Khi gia đình mua sắm thêm thiết bị điện cũng là nguyên nhân gây đứt cầu chì. Các thiết bị có công suất lớn kể đến như bếp từ, lò nướng, điều hòa,…

Khi đấu nối thêm các thiết bị này vào hệ thống phụ tải sẵn có, sẽ đẩy tổng công suất tiêu thụ của cả gia đình vượt sức chịu đựng tối đa của cầu chì. Dòng điện chạy qua mạch tăng cao vượt ngưỡng ampe định mức. Gây sinh nhiệt lớn và làm nóng chảy dây chì.

Dấu hiệu dễ nhận thấy đó là cầu chì không đứt ngay lúc bật nguồn tổng. Nhưng chỉ cần bạn khởi động đồng thời thiết bị mới cùng các đồ điện cũ là hệ thống sẽ lập tức bị ngắt.

Sự cố thiên tai do sét đánh vào đường dây truyền tải

Vào mùa mưa bão, hiện tượng dông sét xảy ra với mật độ cao. Khi sét đánh trực tiếp hoặc đánh gián tiếp vào đường dây tải điện ngoài trời của khu vực, xung sét sẽ lan truyền theo đường dây dẫn vào thẳng nhà bạn.

Sét mang theo một dòng điện cao áp cực đại hàng ngàn vôn (V) và xung điện siêu lớn. Khi dòng năng lượng khổng lồ này tràn vào mạch điện gia đình, nó tạo ra một áp lực dòng điện khủng khiếp trong phần nghìn giây. Ngay lập tức làm cháy dây chì để ngăn chặn dòng điện cao áp phá hỏng các đồ điện trong nhà.

Dấu hiệu nhận biết của nguyên nhân này là khi cầu chì bị đứt hoặc nổ đen. Thậm chí cháy sém vỏ hộp bảo vệ ngay sau một tiếng sấm sét lớn trong cơn bão.

Hướng dẫn các bước xử lý an toàn khi cầu chì bị đứt

Khi lưới điện trong nhà đột ngột bị sập do đứt cầu chì, nếu gia chủ thao tác sai kỹ thuật có thể dẫn đến nguy cơ bị điện giật hoặc làm hư hỏng thiết bị. Để xử lý sự cố nhanh chóng và an toàn, bạn nên nhờ đến thợ điện chuyên nghiệp. Đầu tiên, bạn cần tham khảo theo quy trình 5 bước chuẩn an toàn dưới đây. 

Bước 1: Ngắt nguồn điện tổng

Đây là nguyên tắc bất di bất dịch trước khi bạn chạm vào bất kỳ thiết bị điện nào. Hãy đến vị trí tủ điện trung tâm và gạt Aptomat tổng (CB tổng) sang chế độ OFF. Hành động này giúp cách ly hoàn toàn mạng điện gia đình khỏi nguồn cấp bên ngoài. Từ đó loại bỏ triệt để nguy cơ trong quá trình bạn thao tác sửa chữa.

Bước 2: Rút toàn bộ phích cắm của các thiết bị điện công suất lớn

Hãy rút phích cắm của các thiết bị tiêu thụ điện năng lớn. Ví dụ như tủ lạnh, điều hòa, bình nóng lạnh, bếp từ hay lò vi sóng. Việc này nhằm hai mục đích. Đầu tiên là cô lập các thiết bị ngoại vi để kiểm tra xem chúng có phải là nguyên nhân gây chập mạch hay không. Mục đích thứ hai đó là tránh tình trạng dòng điện tăng vọt đột ngột khi bạn đóng điện trở lại.

Bước 3: Kiểm tra trực quan hộp cầu chì để xác định vị trí đứt

Sử dụng đèn pin hoặc đèn LED điện thoại để soi vào bên trong tủ điện. Hãy quan sát kỹ hệ thống các hộp cầu chì nhánh. Sợi dây chì bị sự cố thường sẽ bị đứt đôi, hai đầu dây quăn lại. Thậm chí có cả vết cháy sém đen kèm theo mùi khét quanh vỏ hộp.

Bước 4: Thay thế ruột cầu chì mới đúng thông số định mức

Tiến hành tháo phần lõi cầu chì bị hỏng ra và thay vào đó một sợi dây chì mới. Sợi dây chì mới phải có thông số định mức Ampe (A)  khớp với thông số của sợi dây cũ.

Tuyệt đối không được sử dụng dây đồng, dây sắt hoặc dây kẽm để thay thế cho dây chì. Các kim loại này có nhiệt độ nóng chảy rất cao. Nếu cố ý thay vào thì khi xảy ra sự cố chập mạch, chúng sẽ không chịu đứt. Dẫn đến dòng điện phá hủy toàn bộ đường dây âm tường và gây hỏa hoạn nghiêm trọng.

Bước 5: Đóng điện trở lại và thử tải để kiểm tra hệ thống

Sau khi đã cố định ruột cầu chì mới và siết chặt các ốc vít tiếp xúc. Bạn hãy gạt Aptomat tổng lên để cấp nguồn trở lại. Tiếp theo, hãy cắm và bật lần lượt từng thiết bị điện vào hệ thống để theo dõi. Nếu hệ thống điện hoạt động ổn định thì sự cố đã được khắc phục. Trường hợp cầu chì vừa thay lại tiếp tục bị đứt, bạn cần ngắt điện ngay. Tiếp sau đó là liên hệ với thợ điện chuyên nghiệp để thám sát dòng rò ngầm.

So sánh cầu chì và aptomat

Sự phát triển của thiết bị điện mang đến nhiều giải pháp bảo vệ an toàn hơn cho ngôi nhà. Đứng trước bài toán tối ưu hóa hệ thống đóng cắt, rất nhiều gia chủ băn khoăn không biết nên tiếp tục duy trì hệ thống cầu chì truyền thống hay nâng cấp hoàn toàn sang Aptomat (CB).

Để giúp bạn đưa ra quyết định đúng đắn nhất, hãy xem bảng so sánh dưới đây:

Nên dùng cầu chì hay aptomat cho hệ thống điện gia đình?

Mặc dù cầu chì có chi phí đầu tư ban đầu rất rẻ, nhưng thiết bị này có nhiều hạn chế về mặt an toàn và sự tiện lợi. Sử dụng cầu chì sai quy cách là mầm mống của các vụ hỏa hoạn nghiêm trọng.

Do đó, xu hướng tất yếu hiện nay là nâng cấp lên hệ thống Aptomat cao cấp. Thiết bị này có khả năng bảo vệ đa tầng từ chống chập mạch đến chống giật rò dòng. Aptomat vừa bảo vệ các thiết bị điện đắt tiền, vừa bảo vệ tính mạng cho con người.

Kết luận

Trên đây là tất cả những giải đáp của Công nghệ NTM cho chủ đề ”Top 7 nguyên nhân đứt cầu chì phổ biến nhất trong gia đình”. Hy vọng qua bài viết này, bạn sẽ sưu tầm cho mình thêm được những kiến thức hữu ích về cầu chì.

Liên hệ ngay để nhận báo giá:

Zalo: Giải Pháp Công Nghệ NTM

Địa chỉ: 04 Bình Lợi, P.13, Q. Bình Thạnh, TP.HCM

Hotline: 028 6685 3655 | 090 279 1375

Email: info@congnghentm.com

Xem thêm:

➤Nhà phân phối thiết bị điện chính hãng: Công Nghệ NTM

➤Mặt che chống nước Legrand: Giải pháp bảo vệ ổ cắm chuyên nghiệp